İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik dördüncü haftasına giren topyekûn bombardımanı sürerken, The New York Times gazetesinde yayımlanan kapsamlı bir analiz, Washington'ın sahada karşılaştığı en büyük askeri zorluğu gözler önüne serdi. NYT'ye göre, savaşın kaderini ve Hürmüz Boğazı'nın akıbetini, hayalet uçaklar veya devasa füzeler değil, ucuz maliyetli ve basit tasarımlı kamikaze dronelar (İHA) belirliyor.
NYT'nin analizine göre, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) geçtiğimiz günlerde İsfahan yakınlarındaki büyük bir İHA fabrikasını başarıyla vurarak "İran'ın savunma sanayisine büyük bir darbe indirdiğini" duyurdu. Ancak uzmanlara göre bu, İHA akınını durdurmak için yeterli değil.
Global güvenlik kuruluşu Stimson Center'dan eski ABD Hava Kuvvetleri yetkilisi Maximilian Bremer, Şahid (Shahed) İHA'ları gibi teknolojilerin artık "demokratikleştiğini" (herkesin erişebileceği kadar basitleştiğini) belirterek, "Eğer alüminyumu bükmek, 3 boyutlu yazıcı kullanmak veya temel bir motosiklet motoru takmak nispeten kolaysa, bunun nereden geldiğini takip etmek zorlaşır" uyarısında bulundu.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden (CSIS) Yasir Atalan ise üretim ağının merkeziyetsiz olduğuna dikkat çekerek, "Savaş devam ettikçe İran daha fazlasını üretebilecek. Üretim için devasa tesislere ihtiyacınız yok" dedi.
İran'ın kullandığı Şahid-136 (Shahed-136) delta kanatlı kamikaze İHA'ları, basit bir seyir füzesi mantığıyla çalışıyor. Yaklaşık 40 kilogram (90 pound) savaş başlığı taşıyan, ticari kamyonetlerin arkasından bile fırlatılabilen ve GPS ile hedefini bulan bu araçların birim maliyeti sadece 35 bin dolar.
Ancak NYT'nin vurguladığı asıl kriz, savunma maliyetlerinde yatıyor. ABD ve Körfez ülkeleri, bu yavaş ve düşük teknolojili araçları düşürmek için her biri milyonlarca dolar değerindeki önleyici füzeleri veya yavaş uçmak zorunda kalan savaş uçaklarını kullanmak zorunda kalıyor. Habere göre İran, şu anda her gün 70 ila 90 arasında İHA'yı doğrudan Körfez ülkelerindeki enerji tesislerine fırlatıyor. Yakın zamanda Kuveyt'in Şuaybe limanında 6 ABD ordu yedek personelinin bir İran İHA saldırısında hayatını kaybetmesi, bu silahların ölümcül potansiyelini kanıtlıyor.
Savaşın uzaması ve Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasının kendi petrol ve gaz gelirlerini artırdığına inanan Rusya da denklemde kritik bir role sahip. Habere göre Rusya, müttefiki İran'a destek olmak amacıyla kapasitesini artırdı ve günde 1.000'e yakın İHA üretmek için çalışıyor. Her bir İran İHA'sına atılan pahalı ABD füzesi, Ukrayna'daki Rus hasımlarına gönderilemeyecek bir füze anlamına geliyor.
Bu durum üzerine savaşın cephesi ilginç bir şekilde genişledi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin açıklamasına göre; Rusya'nın Şahid akınlarına karşı ucuz İHA'larla hava savunması yapmayı öğrenen 200'den fazla Ukraynalı drone uzmanı, bu mücadeleye destek vermek için acilen Orta Doğu'ya sevk edildi.
NATO'nun eski üst düzey yetkililerinden Emekli Tümgeneral Gordon B. Davis ise İran'ın asimetrik taktiğinin sadece ucuzluk üzerine kurulu olmadığını belirtti. Davis, "İran hızla uyum sağladı. Simetrik olarak rekabet etmeye çalışmak yerine doğrudan hava savunma sistemlerini, radarları ve komuta-kontrol düğümlerini hedef alıyorlar" diyerek, İran'ın bölgedeki ABD ve müttefik erken uyarı sistemlerini kör etmeye çalıştığının altını çizdi.