Küresel petrol piyasaları, hafta sonu Körfez bölgesinden gelen haber akışıyla birlikte tarihe geçecek bir işlem gününü geride bıraktı. İngiliz Financial Times (FT) gazetesi, Brent petrol fiyatlarında 24 saat içinde yaşanan 35 dolarlık benzeri görülmemiş dalgalanmanın işlem odalarındaki perde arkasını yazdı.
Hafta sonu Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) üretimi kısma kararı aldığına dair haberlerin ardından piyasaların açılmasıyla Brent petrol 119 dolara kadar tırmandı. Ancak hükümetlerin acil durum petrol rezervlerini piyasaya sürmeyi değerlendirmesi ve ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşın "büyük ölçüde tamamlandığını" ilan etmesiyle fiyatlar hızla 84 dolara kadar çakıldı. Bu durum, dolar bazında tarihin en büyük gün içi fiyat dalgalanması olarak kayıtlara geçti.
Piyasa yapıcı (market maker) konumundaki ticaret firmalarından Onyx Commodities'in Londra ofisinde yaşananlar, krizin boyutunu gözler önüne serdi.
Onyx'in 32 yaşındaki işlemcisi Manny Newman, FT'ye yaptığı değerlendirmede, "Covid, Rusya ve 2019'daki Suudi petrol tesisleri saldırıları da dahil pek çok kriz gördüm ama hiçbiri dünkü gibi değildi" diyerek işlem hızının "24 saat aralıksız oynanan bir video oyunu" hissi verdiğini belirtti. Şirketin toplantı odasının adeta bir motele dönüştürüldüğünü, ekiplerin uyku tulumlarında dinlenip elektrolit içecekleriyle ayakta kaldığını ifade etti.
Alıcılar ve satıcılar için sürekli fiyat kotasyonu veren 60 kişilik Onyx ekibinin kurucu ortağı ve CEO'su Greg Newman, piyasadaki eşi benzeri görülmemiş hareketlilik nedeniyle normalde birkaç sent olan alım-satım makasının (spread) 10 dolara kadar açıldığını belirtti.
İşlem hacmi açısından dünyanın en büyüklerinden biri olduklarını vurgulayan CEO Newman, "Normalde fiyat konusunda bir hata yaparsanız bu 10 bin dolarlık bir kayıp olur, ancak dün bu rakam 2 milyon dolara çıktı" dedi. Krizin ortasında Dubai'deki 15 işlemciyi, ailelerini ve evcil hayvanlarını özel bir Airbus jeti kiralayarak Londra'daki piyasa açılışına yetiştirdiklerini sözlerine ekledi.
Fiyatların kontrolden çıkmasıyla alıcı ve satıcılar arasındaki normal piyasa dengesi bozulurken, finansal spekülatörlerin panik işlemleri dalgalanmayı daha da körükledi. Belirsizlik nedeniyle işlem hacimleri aniden düşerken, pozisyonlarını kapatamayan fonlar ağır darbeler aldı.
Manny Newman, piyasadaki kaosun bilançosuna dair çarpıcı iddiaları da paylaştı: "Pazartesi günkü dalgalanmada ağır kayıplar veren birkaç fonun tüm ekiplerini işten çıkardığını duydum. Açık pozisyonda (short) yakalanan ticaret evleri çok zor anlar yaşadı. Eğer yanlış taraftaysanız milyarlarca dolarlık kayıplar yaşanabiliyor." Bir işlemde sadece 10 saat içinde 25 milyon dolarlık erimeye bizzat şahit olduğunu belirtti.
ABD Başkanı Trump'ın savaşın "çok yakında" biteceği yönündeki iyimser açıklamalarına rağmen uzmanlar temkinli. Krizin etkilerinin bugünden yarına silinmeyeceğini öngören Manny Newman, tedarik zincirindeki bu aksamanın çözülmesinin en az 6 ila 8 hafta süreceğini ve petrol piyasasının muhtemelen 2-3 ay daha yüksek fiyat ortamında kalacağını tahmin ediyor.