Ankara 5. İdare Mahkemesi'nden pestisit kararı

Ankara 5. İdare Mahkemesi, Greenpeace’in açtığı davada Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2022–2024 yılları arasında yapılan 246 bin 946 pestisit denetimine ilişkin verileri paylaşmama yönündeki işlemini hukuka aykırı bularak iptal etti. Mahkeme, pestisit kalıntı verilerinin kamu sağlığıyla doğrudan ilişkili olduğunu ve bilgi edinme hakkı kapsamında kamuya açıklanması gerektiğini vurguladı.

Greenpeace, Aralık 2024'te Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan 246 bin 946 pestisit denetimine ilişkin bilgi ve 2022–2025 Kalıntı Eylem Planı’nın tamamının açıklanmasını talep etmişti. Ancak Bakanlık, bu talebe yanıt vermedi. Greenpeace, Bakanlığın talebe süresinde yanıt vermemesinin hukuka aykırı olduğu, pestisitlerin kontrolsüz ve aşırı kullanımının evresel ve gıda güvenliği açısından ciddi tehditler oluşturduğu gerekçesiyle Ankara 5. İdare Mahkemesi’ne dava açtı.

Dava dilekçesinde CİMER üzerinden yapılan bilgi edinme başvurusu ile verilerin Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından kamuoyuyla paylaşılmasının talep edildiği belirtilerek, bakanlığın talebi beklenen sürede yanıtlamadığı için başvurunun zımnen reddedilmiş sayıldığı kaydedildi. Bakanlık tarafından yapılan savunmada ise "bilgilerin açıklanmasının ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verebileceği" ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu’ndaki istisnalar kapsamında olduğu belirtildi.

Ankara 5. İdare Mahkemesi, çevresel bilgilerin kamu sağlığıyla doğrudan ilgili olduğunu belirterek, söz konusu verilerin 4982 sayılı "Bilgi Edinme Hakkı Kanunu" kapsamındaki istisnalar arasında bulunmadığına hükmetti.

Anayasa’nın 56’ncı maddesinde yer alan “sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkı”na atıf yapılan kararda, kamu makamlarının çevresel riskler konusunda toplumu bilgilendirme yükümlülüğü bulunduğu vurgulandı.

Kararda, pestisit denetim sonuçlarının ve Kalıntı Eylem Planı’nın kamuoyuna açıklanmasının zorunlu olduğu ifade edildi. Ancak başvuruda yer alan “uygulanan idari yaptırımlara” ilişkin bilgilerin soruşturma süreçlerini ve kişisel verileri içerebileceği gerekçesiyle bilgi edinme hakkı kapsamına girmediği yönündeki idarenin değerlendirmesi uygun bulundu.

Mahkeme, bu gerekçelerle Bakanlığın bilgi vermeme işlemine ilişkin kısmı iptal ederken, idari yaptırımlara dair bilgi talebinin reddini hukuka uygun buldu.