İran savaşı Trump’ı köşeye sıkıştırdı

Orta Doğu'da İran'a yönelik başlatılan savaş, ABD Başkanı Donald Trump'ı kendi ülkesinde devasa bir siyasi ve ekonomik krizin içine çekiyor. ABD'nin önde gelen medya kuruluşu Axios'un yayımladığı son analize göre; savaşın faturası, Şubat ayındaki şok edici istihdam kayıpları, borsadaki düşüş, petrol fiyatlarındaki patlama ve yaklaşan Kasım ara seçimlerindeki hezimet riski, Trump yönetimini bir "risk sarmalına" hapsetmiş durumda. Sadece ilk 100 saati 3,7 milyar dolara mal olan savaşa Amerikan halkının desteği yüzde 38'de kalırken, Trump'ın "Savaşa girerseniz bazı insanlar ölür" sözleri tartışma yarattı.

Yayımlanan kapsamlı analize göre Trump; İran savaşının ters tepmesi, ekonomideki istihdam kaybının kalıcı hale gelmesi, fırlayan petrol fiyatları, yapay zeka kuralsızlaştırmasının getirdiği işsizlik korkusu ve Kongre'yi kaybetme riskiyle aynı anda yüzleşmek zorunda.

HALK DESTEĞİ ÇÖKTÜ: SADECE YÜZDE 38

Analize göre, Trump'ın bu savaşın kendisine siyasi bir zafer (ödül) getireceği inancı anketlerde karşılık bulmuyor. Anketör G. Elliott Morris'in verilerine göre, Amerikalıların sadece yüzde 38'i İran'a yönelik askeri saldırıları destekliyor. Bu oran, 2014 yılında Irak savaşına verilen geriye dönük destekten bile daha düşük.

Savaşın ilk günlerinden itibaren 6 Amerikan askerinin hayatını kaybetmesi ve artan maliyetler tepki çekerken, Trump'ın TIME dergisine verdiği röportajdaki "Savaşa girdiğinizde, bazı insanlar ölür" şeklindeki soğukkanlı cevabı dikkatlerden kaçmadı. Analize göre, savaşın sadece ilk 100 saati ABD Hazinesi'ne 3,7 milyar dolara mal oldu ve petrol fiyatlarındaki yüzde 25'lik artış, Trump'ın ekonomik vizyonunu doğrudan tehdit ediyor.

Anketleri umursamadığını belirten Trump, New York Post'a verdiği demeçte, "Anketler umurumda değil. Ben doğru olanı yapmak zorundayım" diyerek geri adım atmayacağının sinyalini verdi.

YENİ BİR IRAK KABUSU MU?

Axios'un raporundaki en kritik stratejik uyarılardan biri de sahadaki askeri planlamaya yönelik oldu. Washington'daki şahin Trump müttefikleri de dahil olmak üzere bazı Orta Doğu uzmanları, Başkan'ın Kürt militanları İran'a geçerek rejimle savaşmaya teşvik etmesinin "ateşle oynamak" olduğunu belirtiyor.

Uzmanlar, 93 milyonluk etnik çeşitliliğe sahip bir ülkede acımasız bir "iç savaş" ihtimalinin, İran'ı George W. Bush'un Irak'ta bıraktığı mirasa benzer uzun süreli bir kaosa sürükleyebileceği uyarısında bulunuyor. Kendi seçeceği yeni bir liderin "önceki kadar kötü" çıkabileceği ihtimalini itiraf eden Trump'ın bu kumarı, Pentagon içinde de endişe yaratıyor.

EKONOMİDE ŞOK: 92.000 İSTİHDAM KAYBI

Trump'ın en güçlü kalesi olarak görülen ekonomide de işler yolunda gitmiyor. Şubat ayında ekonomistlerin 60.000 istihdam artışı beklemesine karşın 92.000 iş kaybı yaşanması, işgücü piyasasının son beş ayda üçüncü kez daraldığını belgeledi.

Dahası, daha ucuz mallar ve Amerikan istihdamı vaadiyle satılan gümrük tarifeleri (tariffs) şu ana kadar işe yaramadı; imalat sektörü son 14 ayın 13'ünde istihdam kaybetti. Savaş nedeniyle fırlayan petrol fiyatları ise enflasyonu yeniden hortlatma riski taşıyor.

KASIM SEÇİMLERİNDE "HEZİMET" KORKUSU

Trump'ın en büyük siyasi riski Kasım ayındaki ara seçimlerde Kongre'yi kaybetmek. Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Kush Desai, yönetimin kararlarını savunarak "En büyük risk, Trump'ın Önce Amerika gündeminden geri adım atmaktır. Uzmanlar defalarca yanıldı" dese de, ön seçim katılımları ve genel anketler Cumhuriyetçiler aleyhine bir tablo çiziyor.

Hızlı ve temiz bir zaferin Trump'ı kurtarabileceği, ancak kayıpların arttığı, fiyatların yükseldiği ve net bir çıkış stratejisinin (endgame) olmadığı uzun süreli bir çatışmanın, Kasım seçimlerini Cumhuriyetçiler için tam bir "hezimete" (wipeout) dönüştürebileceği vurgulanıyor.