Tarla ve market arasında uçurum

TZOB'un 2025 yılı sonu raporu, mutfaktaki yangının neden sönmediğini kanıtladı. Tarlada 8 lira olan havucun markette 34 liraya çıkmasıyla fiyat farkı yüzde 324’e ulaştı. Çiftçi maliyet altında ezilirken, tüketici fahiş fiyatlarla sömürülüyor; aradaki devasa fark ise yine aracıların cebine gidiyor.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), tarımsal üretimin ve mutfak masraflarının 2025 yılı bilançosunu açıkladı. Hem ayın hem yılın zam şampiyonları belli oldu.

Aralık ayı verileri, tarladan market rafına uzanan yolculukta fiyatların nasıl katlandığını ve tüketicilerin nasıl bir kar mekanizmasının kıskacında olduğunu gözler önüne serdi.

ARALIK AYININ ZAM ŞAMPİYONU

Üretici ve market fiyatları arasındaki makasın en geniş olduğu ürün havuç oldu. Tarlada kilogramı 8 liradan alıcı bulan havuç, market raflarında 33 lira 93 kuruşa kadar yükseldi. Havucu, mandalina, kabak ve yeşil soğan takip etti.

'ACISIZ' ŞAMPİYON LİMON

Yıllık bazda yapılan değerlendirmede 2025 yılının en çok zamlanan ürünü limon olarak kayıtlara geçti. Limonun market fiyatı yüzde 133 artarken, üreticideki artışın yüzde 343’ü bulması dikkat çekti.

Bu durum, üreticinin eline geçen paranın maliyetleri bile karşılamakta zorlandığını ancak son kullanıcının yine de yüksek bedel ödediğini ispatladı. Limondaki fahiş artışı elma, fındık ve Antep fıstığı izledi. Öte yandan, yılın en çok değer kaybeden ürünleri ise markette beyaz lahana (%40,6), üreticide ise sivri biber (%58,8) oldu.

ÇİFTÇİ CAN ÇEKİŞİYOR

TZOB raporu, sadece marketteki etiketi değil, üretimin imkansız hale gelişini de rakamlarla ortaya koydu. Milyonlarca çiftçi, bir yandan ürünü ucuza kapatılmaya çalışılırken diğer yandan şu maliyet artışlarıyla boğuştu:

Gübre: Yıllık %50 artış.

Yem: Yıllık %30’un üzerinde artış.

Mazot: Yıllık %21,9 artış.

Elektrik: Yıllık %12,8 artış.