Yüzde 5 harcamayan, NATO'da söz hakkını kaybedecek!

ABD Başkanı Donald Trump, NATO'nun yapısında değişikliğe giderek yüzde 5'lik savunma harcaması kuralına uymayan ülkelerin genişleme ve ortak tatbikat gibi kararlardan men edilmesini sağlamayı amaçlıyor.

ABD Başkanı, blokun savaşa girmesi gibi durumlar da dâhil olmak üzere bazı üyelerin ittifakın karar alma süreçlerinden dışlanabileceği bir “öde-katıl (pay-to-play)” modelini inceliyor.

Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapatılmasının ardından NATO'daki Avrupalı müttefiklerden aradığı desteği bulamadığını dile getiren ABD Başkanı Trump, bu konuyla ilgili hayal kırıklığına uğradığını söylemişti. Trump, demişti.

Britanya merkezli The Telegraph'a konuşan Trump yönetimi yetkilisi, “Avrupalılarla yaşadığımız hayal kırıklığı çok gerçekti. Yüzde 5 ödemeyen hiçbir ülkenin NATO’da gelecekteki harcamalar konusunda oy kullanmasına izin verilmemeli.” dedi. 

Tüm NATO üyeleri şu anda gayrisafi yurt içi hasılalarının en az yüzde 2’sini savunmaya ayırıyor; bu hedef Trump tarafından 2014’te belirlenmişti. İttifakın genel sekreteri Mark Rutte, liderlerin bu yıl Ankara’da yapılacak zirvede yüzde 5’lik yeni hedefe nasıl ulaşacaklarını ortaya koymaları gerekeceğini söylemişti. 

Trump hangi değişiklikleri değerlendiriyor?

Trump’ın değerlendirdiği öneriler kapsamında, yeni hedefi karşılamayan NATO müttefikleri genişleme, ortak misyonlar ve 5. Madde (karşılıklı savunma) mekanizmasının işletilmesi gibi konularda karar alma süreçlerinden dışlanabilir.

Telegraph'a konuşan bir ABD kaynağı, “Ödeme yapmıyorsanız gelecekteki harcamalar konusunda oy kullanamamalısınız” dedi.

ABD'li kaynak, “Bir tehdidin ne olduğu ve ittifakın ne yapması gerektiği konusunda konuşmayı başlatmamız gerekiyor. İspanya ve Birleşik Krallık’ın yaptığının kabul edilemez olduğu mesajını vermeliyiz.” ifadelerini kullandı. 

Yeni bir gerilim mi geliyor?

NATO içinde kararlar oybirliği ile alınıyor. Müttefiklerin bu süreçte değişiklik yapılmasını engellemesi bekleniyor; bu da Trump ile yeni bir gerilime yol açabilir.

Trump'ın olası bir kara harekâtına hazırlık kapsamında binlerce askeri Orta Doğu’ya gönderme kararı, NATO ülkelerinin Hürmüz Boğazı’na gemi göndermeyi reddetmesinin ardından gelmişti. 

Trump, Avrupa ve Britanya'nın İran'a karşı savaşa yeterli destek vermemesi nedeniyle ABD’yi ittifaktan tamamen çekmekle tehdit etmişti.