Savaşı bitirmenin onu başlatmaktan daha zor olduğu sözünü duymuşsunuzdur. Herhangi bir sebeple başlayan savaş, yıllar içerisinde daha çetrefilli bir hâle bürünebilmektedir. Devletlerin savaş meydanında birbirlerine üstünlük sağlayamaması, uluslararası teşkilatların çözüm üretememesi ve diplomasinin etkin şekilde yürütülememesi gibi nedenlerle savaşlar uzun yıllar sürebilmektedir.
Ukrayna’da Rusya’nın saldırılarıyla 24 Şubat 2022 tarihinde başlayan savaş, birkaç ay sonra 4’üncü yılını doldurmuş olacak. Bu süre zarfında her iki tarafın maruz kaldığı manevi ve maddi kayıpları hesaplamak gerçekten güçtür. Her geçen gün kayıplar artmaktadır. Şu an için savaşın bitişine yönelik net bir tarih verebilmek mümkün değildir.
Son aylarda Ukrayna ve Rusya arasında ateşkesin sağlanmasına yönelik müzakereler hız kazanmıştır. Taraflar barış anlaşmasına ilişkin taslakları değerlendiriyorlar. Ukrayna, Rusya, ABD ve Avrupa Birliği (AB) yetkilileri ateşkesle alakalı olarak farklı ülkelerde görüşmeler yapıyorlar. Son görüşme ise dün Almanya’nın başkenti Berlin’de gerçekleşti.
Almanya’da Ukrayna, ABD ve AB yetkililerinin katıldığı toplantılarda ateşkesin nasıl sağlanabileceği üzerine değerlendirmeler yapıldı. Donbas bölgesinin kontrolünün hangi ülkede kalacağı ve Ukrayna’nın güvenlik garantisi isteği önceki görüşmelerde olduğu gibi kilit konulardı.
Berlin’de önceki görüşmelere nazaran AB’nin sağlayabileceği güvenlik garantilerinin ayrıntıları açıklandı. Buna ek olarak, Ukrayna NATO’ya katılma hedefinden vazgeçebileceğini ilan etti. Bu gelişmeler savaşın gidişatını etkileyebilecek hususlardandır.
Avrupa tarafından Ukrayna’ya sunulması planlanan güvenlik taahhütleri arasında; Ukrayna ordusuna sürekli destek verilmesi, Avrupa öncülüğünde çok uluslu bir barış gücü oluşturulması, Rusya’nın dondurulmuş varlıklarının sabit tutulması, Ukrayna’nın toparlanması için yatırımların yapılması ve ülkenin Avrupa Birliği’ne katılım sürecinin desteklenmesi vardır. Bunların yanında, ABD’den de askerî ve istihbarat destekleri talep edilmesi gündemdedir.
Güvenlik taahhütleri arasında belki de en dikkat çeken madde; Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne üyeliğinin desteklenmesidir. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski’nin Berlin’de NATO’ya üyelikten vazgeçebileceğini belirtmesi çözüm adına stratejik bir adımdı. Rusya her fırsatta Ukrayna’nın NATO’ya üye olmaması üzerine taleplerini yinelerken, NATO’nun içerisinde bazı üye devletlerin Ukrayna’nın üyelik sürecini tıkadığı bilinmektedir. Süreçteki tıkanıkla alakalı olarak Cumhurbaşkanı Zelenski de zaman zaman basına verdiği demeçlerde konuyu dile getirmiştir.
NATO fikrinin rafa kalkması durumunda Avrupa Birliği içerisinde güçlü bir desteğe sahip olan Ukrayna, AB üyelik sürecine daha çok konsantre olabilir. AB’ye baktığımızda Avusturya, İrlanda ve Malta birliğin üyesi olmalarına rağmen NATO’nun üyesi değillerdir. Avrupa Birliği şemsiyesi altındayken NATO üyeliğine sahip olmamaları bu ülkelerde güvenlik riskleri oluşturmadığı görülmektedir.
Her şeye rağmen Avrupa Birliği’ne üye olmak Ukrayna’nın uzun süredir en önemli hedefleri arasında yer almaktadır. Avrupa Birliği geçen hafta Ukrayna’nın üyelik sürecini ilerleteceğini vurgulamış ve ülkenin üyeliği için gereken reformların listesini paylaşmıştı. Bunlara ek olarak, AB yetkilileri Ukrayna’nın reformları hayata geçirmesine yönelik iradesine övgüyle yaklaştı. Reformların yerine getirilmesi bağlamında Ukrayna; yönetim sistemlerini, uygulamalarını ve kurallarını AB standartlarına uyarlaması gerekmektedir. Burada sürecin hızı Ukrayna’nın çabasına bağlı şekillenecektir.
Ukrayna, şu an itibarıyla AB’nin dokuz aday ülkesinden biridir. Eğer Ukrayna’nın üyeliği gerçekleşirse yüz ölçümü bakımından birliğin en büyük ülkesi olacaktır. Bunun yanında, tarım, enerji ve nitelikli iş gücü açısından önemli bir ülke olan Ukrayna; Avrupa Birliği’ne katkı sağlayabilir. Olası bir Avrupa Birliği üyeliği güçlü ve sürdürülebilir bir güvenlik önlemi olarak Ukrayna’yı koruyabilir, yeniden toparlanmasına ivme katabilir.
