En düşük emekli aylığının 20 bin TL’ye çıkarılmasına ilişkin maddenin de yer aldığı “torba kanun”, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Geçen haftaki yazımda, son dakika eklenen bir maddeye yer verdim. Belirli bir tarih aralığına ilişkin bazı kamu ihalelerinde (hizmet alımı) çalışanların kıdem tazminatını ödemesi ardından taşeron şirketlere rücu maddesi kaldırıldı.
Bu maddenin önemi, adı şu sıra başlayan duruşma nedeniyle gündemde olan İBB iddianamesi itirafçısı müteahhit Aziz İhsan Aktaş’a kolaylık amaçlı mı sağlandığı sorusuydu. Soru, TBMM’de gündeme gelmişti. Genel Kurul’da hararetli konuşmalara sahne olan bu soru ne cevap ne de muhatap bulabildi. İlgili madde de söz konusu torba kanunla yürürlüğe girdi.
Resmî Gazete’de yayımlanan torba kanundaki bir diğer maddeyle İşsizlik Fonu’ndan işverenlere sağlanan avantaj sağlanıyor.
Önce anımsatalım: Devlet, çalışana asgari ücret ödesinler diye işverenlere, 2016 yılından bu yana her sene maddi bir destek sağlıyor. Ve bu destek 2018 yılından bu yana, Hazine’nin gerekli finansmanı İşsizlik Sigortası Fonu’ndan alıp, SGK’ya aktarması sayesinde karşılanıyor.
Geçen yıl günlük 33,33 TL, aylık olarak da 1000 TL olan asgari ücret desteği, yeni asgari ücretle birlikte yükseltildi.
Yürürlüğe giren maddeye göre, işverenlere yapılan ücret desteği günlük 42,33, aylık da 1270 TL’ye çıkarıldı.
Dahası bu önemli destekten belediyeler başta olmak üzere birçok kurum ve kuruluş yararlanamıyor. Belediyelerin yanı sıra; il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler de asgari ücret desteği dışında tutuluyor. Torba kanundaki ilgili maddeye bu durumu tanımlayan bir ifade konuldu. Maddenin atıf yaptığı kurum ve kuruluşlar
“Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin yüzde 50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklar.”
Torba kanun TBMM’de görüşülürken, ekonomi bürokrasisi tarafından hazırlanan bir Etki Analizi de milletvekillerinin bilgisine sunuldu. Buna göre işverene asgari ücret desteğini “güncelleyen” yasa maddesi için şöyle bir ifade yer aldı:
“Uygulamanın hayata geçirildiği 2016 yılından günümüze kadar ise toplam 187 milyar 68 milyon TL destek sağlanmıştır... Düzenleme ile asgari ücret desteğinin 2026 yılında sigortalı başına günlük 42,33 TL, aylık 1.270 TL olarak uygulanması amaçlanmaktadır. Düzenlemenin maliyetinin aylık 6,36 milyar TL, yıllık 76,37 milyar TL olacağı öngörülmektedir.”
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nun CHP’li üyeleri tarafından hazırlanan muhalefet şerhinde, İşsizlik Sigortası Fonu’nun amacına uygun kullanılmadığı eleştirisi yer aldı. İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 2000 yılında, işsizlikle mücadele kapsamında işsizleri korumak için çıkarıldığı anımsatılan Muhalefet Şerhi Raporu’nda şu değerlendirmeye yer verildi:
“İşsizlik sigortasının amacı, çalışanların işsiz kalma durumunda uğradığı gelir kayıplarını kısmen de olsa karşılayarak kendilerinin ve aile fertlerinin zor duruma düşmelerini önlemektir. Ancak, yasa gereği fondan yapılacak olan işsizlik ödeneğine hak kazanma koşulları oldukça ağır olup, işsizlik ödeneği miktarı ve ödeme süresi insanca bir yaşam için yetersizdir.
2025 yılı Ocak-Aralık ayları arasında işsizlere fondan verilen ödenek miktarı toplamda 80.650.575.000 TL’yken bu aylar arasında işverenlere verilen destek toplamı tamı tamına 97.231.838.000 TL’dir."
İktidarın kaynak dağıtma tercihleri ile yaptığı propaganda arasındaki büyük uçurumu görüyorsunuz değil mi. İnsan söyleyecek söz bulamıyor. Birçok işçi, koşulların ağırlığı nedeniyle İşsizlik Sigortası Fonu’ndan yararlanamazken, sadece 1 yılda işverenlere bu fondan 97,2 milyar TL destek sağlanmış.
Peki bu desteğin İşsizlik Fonu yerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bütçesinden karşılanmasına ne engel var?
Emeklinin başına kakarcasına 20 bin TL’nin propagandasını yapıp, milyarlarca lira fazlasını işsizler için ayrılan fondan patronlara aktarmak kaç puan?
https://t24.com.tr/yazarlar/cigdem-toker/emekli-dediler-isverene-76-3-milyar-tl-destek-verdiler,53565